Stel, je hebt een (bijna) conflict en dat leidt tot deelname aan een mediationtraject.
Samen met je ‘conflictpartner’ ga je, onder begeleiding van een MfN-mediator, jullie twistpunten bespreken en proberen tot oplossingen te komen. Dat is op zichzelf al een lastige situatie. Een conflict hebben is vaak al stressvol, laat staan dat je daar actief samen een oplossing voor moet vinden. Tegelijkertijd is het positief dat er voor mediation wordt gekozen. Het geeft je namelijk de kans om invloed te houden op het proces en samen te onderzoeken wat er nodig is om verder te komen.
De mediator heeft in dit proces een cruciale rol. Hij of zij begeleidt het proces en zorgt ervoor dat het gesprek op een goede manier verloopt. Dat is een verantwoordelijke taak. Tegelijkertijd betekent dit niet dat je als deelnemer alles maar moet accepteren. Het is juist belangrijk om ook kritisch te blijven op hoe het proces wordt begeleid. Je mag namelijk verwachten dat een mediator neutraal is, het gesprek duidelijk stuurt en grenzen stelt wanneer dat nodig is. Dit met als doel om een veilige en constructieve omgeving te creëren, waarin beide partijen de ruimte voelen om hun verhaal te kunnen doen.
In veel gevallen gaat dit gelukkig goed, maar wat kun je doen als je merkt dat het proces niet goed loopt? Bijvoorbeeld wanneer je het gevoel krijgt dat de mediator niet helemaal neutraal is, of juist te weinig sturing geeft waardoor het gesprek alle kanten op gaat of zelfs dreigt te escaleren? Als deelnemer hoef je dat niet zomaar te laten gebeuren. Je mag daar iets van zeggen en proberen het proces bij te sturen.
Voordat we ingaan op wat je concreet kunt doen, is het goed om te beseffen dat mediation bijna altijd spanning met zich meebrengt. Dat is normaal. Toch merk je vrij snel wanneer er iets niet klopt in de begeleiding. Gevoelens als “dit gaat te snel”, “dit duurt te lang” of “dit voelt niet eerlijk” zijn belangrijke signalen. Wanneer die gevoelens ontstaan, is er vaak sprake van een disbalans in het gesprek. En dat is voor niemand goed: niet voor jou, niet voor de andere partij en ook niet voor de mediator.
Een duurzame oplossing ontstaat juist wanneer beide partijen zich gehoord en serieus genomen voelen. Dat vraagt soms om geven en nemen, maar wel vanuit een gelijkwaardige positie. Hieronder vind je tips die kunnen helpen als je merkt dat het mediationproces niet goed loopt zoals het zou moeten en je merkt dat de gelijkwaardigheid afneemt.
1. Geef aan wat je merkt
Je kunt benoemen wat er voor jou niet goed werkt. Houd het bij jezelf, bijvoorbeeld:
- “Ik merk dat ik het lastig vind om het gesprek te volgen.”
- “Voor mij is het niet helemaal duidelijk waar we naartoe werken.”
- “Ik merk dat we weer ruzie aan het maken zijn, hoe kunnen we dat voorkomen?”
2. Vraag om meer structuur
Als het gesprek alle kanten op gaat, kun je dat gewoon aangeven door even een time-out te vragen. Op dat moment
- vraag je om duidelijkere stappen of een agenda
- vraag je of de mediator af en toe samenvat
- vraag je om wat meer regie in het gesprek
3. Vraag om een korte pauze
Je kunt altijd even een onderbreking vragen om apart met de mediator te praten. (=caucus)
Dat maakt het vaak makkelijker om eerlijk te zeggen wat je nodig hebt om het gesprek op een betere manier te vervolgen.
4. Check hoe de ander het ervaart
Soms helpt het om te vragen:
- “Hoe ervaar jij dit gesprek eigenlijk?” Misschien zit de ander er hetzelfde in.
5. Breng het gesprek terug naar het doel
Je kunt benoemen wat voor jou belangrijk is:
- “Voor mij is het belangrijk dat we hier samen uitkomen, maar zo lukt dat nu niet goed.”
6. Denk na over vervolgstappen
Blijft het niet goed voelen, ook nadat je het hebt aangegeven, dan kun je:
- voorstellen om met een andere mediator verder te gaan
- of besluiten om te stoppen
7. Weet dat je niet verplicht bent om door te gaan
Mediation is vrijwillig. Als het niet werkt voor jou, mag je daar (voor dat moment) gewoon mee stoppen. Kort gezegd: je mag best iets zeggen over hoe het proces loopt. Dat hoort er gewoon bij. Een mediator hoort hiervoor open te staan en naar te luisteren. Hoe lastig dit ook kan zijn.
